// Poradnik techniczny // Pamięć · KSM Aktualizacja:

KSM w Proxmox:
współdzielenie pamięci RAM

KSM (Kernel Same-page Merging) to mechanizm jądra Linux, który skanuje pamięć i scala identyczne strony należące do różnych maszyn wirtualnych w jedną wspólną kopię. Efekt: realny overcommit RAM, więcej VM na jednym hoście i niższy koszt na maszynę — to wprost przekłada się na gęstość i oszczędności po migracji z VMware.

// 01 · Jak to działa

Jądro deduplikuje pamięć

Wirtualizacja KVM oznacza pamięć maszyn wirtualnych jako „scalalną” (madvise(MADV_MERGEABLE)). Wątek jądra ksmd w tle skanuje te obszary i porównuje pełną zawartość stron 4 KB (memcmp), wyszukując kandydatów w drzewach czerwono-czarnych — suma kontrolna służy jedynie do pomijania stron, które często się zmieniają. Gdy znajdzie identyczne strony należące do różnych VM, zostawia jedną fizyczną kopię, a pozostałe odwzorowania kieruje na nią w trybie kopiowania przy zapisie (COW).

Dopóki żadna VM nie zmodyfikuje takiej strony, wszystkie współdzielą jeden egzemplarz w RAM. Gdy któraś zapisze — jądro natychmiast tworzy jej prywatną kopię. Z punktu widzenia gościa nic się nie zmienia; oszczędność dzieje się wyłącznie po stronie hosta.

ℹ️

KSM scala tylko anonimową pamięć oznaczoną jako mergeable. Nie obejmuje hugepages ani pamięci współdzielonej przez plik — to ważne przy bazach danych korzystających z dużych stron.

// 02 · Kiedy realnie oszczędza

Najwięcej zyskują jednorodne środowiska

KSM działa tym lepiej, im więcej maszyn ma te same dane w pamięci: ten sam system, te same biblioteki, te same binaria. Klasyczny przypadek to dziesiątki VM z jednym obrazem bazowym (np. 40× Debian albo farma identycznych Windows Server) — wspólne strony kodu jądra gościa, bibliotek glibc/.NET czy zerowane strony scalają się masowo.

  • Duży zysk: wiele VM z tym samym OS i podobnym stosem aplikacji (VDI, hosting, farmy aplikacyjne).
  • Średni zysk: mieszane Linuksy tej samej rodziny — część bibliotek i tak jest wspólna.
  • Mały zysk: kilka bardzo różnych, dużych VM (różne OS, bazy na hugepages) — mało stron się powtarza.

W praktyce na jednorodnych klastrach KSM pozwala odzyskać realnie kilkanaście do kilkudziesięciu procent RAM — czyli zmieścić więcej VM na tym samym sprzęcie, bez dokupowania pamięci.

// 03 · KSM w Proxmox VE

Włączony automatycznie — pod kontrolą

Proxmox uruchamia usługę ksmtuned, która włącza KSM dopiero pod presją pamięci — domyślnie gdy wykorzystanie RAM hosta przekroczy próg (ok. 80% pamięci fizycznej). Dzięki temu na luźno obciążonym hoście KSM nie marnuje CPU na skanowanie, a uruchamia się wtedy, gdy faktycznie pomaga.

Co sprawdzićGdzie / polecenie
Współdzielona pamięć (panel)Node → Summary → KSM sharing
Ile stron zaoszczędzono (pages_sharing)cat /sys/kernel/mm/ksm/pages_sharing
Ile stron-wzorcówcat /sys/kernel/mm/ksm/pages_shared
Czy KSM aktywnycat /sys/kernel/mm/ksm/run (1 = działa)

Zaoszczędzony RAM to w przybliżeniu pages_sharing × 4 KB. Na zdrowym, jednorodnym hoście potrafią to być gigabajty.

💡

Próg i agresywność skanowania dostroisz w /etc/ksmtuned.conf (m.in. KSM_THRES_COEF). Domyślne ustawienia są rozsądne dla większości wdrożeń.

// 04 · Koszty, NUMA i bezpieczeństwo

Czego być świadomym

  • Koszt CPU: skanowanie pamięci zużywa cykle procesora. Pod dużą presją RAM to opłacalny kompromis, ale na hostach o krytycznej latencji warto go mierzyć.
  • NUMA: domyślnie KSM może scalać strony między węzłami NUMA, co bywa szkodliwe dla latencji pamięci. Na dużych serwerach rozważ merge_across_nodes=0.
  • Bezpieczeństwo (multi-tenant): deduplikacja jest znanym wektorem ataków side-channel (czas dostępu zdradza, że strona jest współdzielona). W środowiskach wielu niezaufanych najemców rozważ wyłączenie KSM lub ograniczenie go do zaufanych grup VM.
⚠️

KSM to narzędzie do gęstości, nie do izolacji. Tam, gdzie liczy się twarda separacja sąsiadów, świadomie zrezygnuj z części oszczędności na rzecz bezpieczeństwa.

Wyciśniemy maksimum z Twojego RAM-u

Zaprojektujemy klaster Proxmox pod realną gęstość — KSM, overcommit, NUMA i dobór hostów dopasowane do Twoich obciążeń, bezpiecznie.

⚡ Bezpłatna konsultacja → VM vs kontener: zużycie RAM